صرفه جویی در خانه
1. مصارف آشپزخانه
بررسی ها نشان می دهد که بین ٣٠ تا ٤٠ درصد آبی که وارد منازل می شود در آشپزخانه مصرف می شود. مضر بودن پودرهای رخت شویی و مایع های ظرف شویی در منازل و نقش آلودگی آن در آب ها و فاضلاب های ناشی از مصارف خانگی محرز شده است. بنابراین اگر استفاده از این مواد به صورت کنترل شده و محدود انجام پذیرد نه تنها سهم مهمی در سلامت خانواده خواهد داشت بلکه در مصرف کمتر آب نیز موثر می افتد. بنابراین حتی الامکان باید سعی شود شست و شوی ظروف در حجم یک لگن آب داغ انجام شود و سپس مبادرت به آب کشی کرد. در صورت استفاده از ماشین ظرف شویی برای ظرف هایی که به چربی و مواد غذایی آغشته نباشند دستگاه روی کوتاه ترین چرخه تنظیم و توصیه های کارخانه سازنده دستگاه در راستای صرفه جویی در مصرف آب و انرژی جدی گرفته شود. همیشه آب آشامیدنی در بطری های در بسته و درون یخچال نگه داری شود، تا مجبور نباشیم برای رسیدن به آب سرد، شیر آب مدتی باز بماند.
2. ماشین ظرفشویی و لباسشویی را پُر استفاده کنید
برای صرفه‌جویی بهینه در مصرف آب، ماشین ظرفشویی و لباسشویی باید حتماً با ظرفیت کامل مورد استفاده قرار گیرند. بیشتر تولیدکنندگان شوینده‌های مخصوص ماشین ظرفشویی توصیه می‌کنند که ظروف را قبل از گذاشتن در ماشین، آب نگیرید تا در مصرف آب صرفه جویی شود. درمورد ماشین لباسشویی نیز از زدن دکمه دور اضافه خودداری کنید زیرا دستگاه برای آبگیری بیشتر لباسها ۲۰ لیتر بیشتر آب مصرف خواهد کرد. وقتی می‌خواهید دستگاه را نصفه پر کنید، سطح آب را مطابق با حجم لباسها تعیین کنید. دستگاه‌های لباسشویی قدیمی‌تان را عوض کنید. ماشین لباسشویی‌های جدید ۵۰-۳۵ درصد آب و ۵۰ درصد انرژی کمتری برای هر بار کار کردن مصرف می‌کنند. برای شست وشوی لباس های خیلی کثیف، ماشین های لباس شویی اتوماتیک به مراتب از غیراتوماتیک مناسب ترند و کمتر آب مصرف می کنند در صورت استفاده از ماشین نوع دوم از تکرار در تخلیه و پر کردن آب برای شستن لباس های خیلی کثیف اجتناب کنید.
3. استفاده از دستگاه‌های دفع زباله را محدود کنید
این دستگاه‌ها که زیر سینک ظرفشویی نصب می‌شوند برای عملکرد درست به آب زیادی نیاز دارند و میزان مواد جامد داخل انبار فاضلاب خانگی را بیشتر کرده که موجب مشکل می‌شود.
4. استحمام
بررسی ها نشان می دهد که برای هر بار استحمام ١٢٠ لیتر آب مصرف می شود. یکی از راه های دیگر صرفه جویی در حمام آن است که لوله کشی ساختمان طوری انجام شود که با کمترین اتلاف آب، آب گرم به دوش برسد. در جاهایی که امکانات فنی اجازه می دهد می توان برای افزایش فشار آب شوینده، از شیرهای دهنده هوا در مسیر آب استفاده کرد تا با پاشیدن آب به صورت قطرات ریز، در مصرف آب صرفه جویی شود. این روش تا ٥٠ درصد مصرف آب را کاهش می دهد.
5. موقع مسواک زدن آب را ببندید
نیازی نیست که وقتی مشغول مسواک زدن هستید آب همچنان باز بماند. فقط کافی است ابتدا آن را باز کرده، مسواکتان را خیس کنید و آب را ببندید و در آخر کار موقع آب کشیدن دهان، آن را باز کنید. در شست و شوی دست و صورت و وضو گرفتن هم نیز سعی شود شیر آب کمتر باز بماند و با استفاده از یک لیوان آب این کار صورت گیرد.
6. ریش‌تراشتان را در سینک دستشویی آب بگیرید
کاسه دستشویی را با چند سانتی‌متر آب گرم پر کنید و برای آب گرفتن ریش تراشتان از این آب استفاده کنید.
7. کاهش حجم فلاش تانک
وجود فلاش تانک های پر حجم و یا سیفون معیوب در توالت می تواند در هر ساعت ٤٠ تا ١٠٠ لیتر آب را هدر دهد. به طور نسبی یک خانواده متوسط در ایران ٤٢ درصد آب تخصیص داده شده در منزل را روانه زه کش فاضلاب ها می کند.
اگر در منازلی فلاش تانک های پر حجم نصب شده و تعویض آن هزینه بر است، با استفاده از ابزار آلات ساده مثل بطری های حاوی شن و قرار دادن در داخل فلاش تانک از میزان مصرف اضافی آب بکاهیم. از قرار دادن آجر در فلاش تانک به دلیل وجود خرده آجر و گرفتگی فلاش تانک خودداری شود.
8. توالت‌ها را برای نشتی چک کنید
کمی رنگ خوراکی در مخزن توالت فرنگی بریزید، اگر بدون سیفون زدن، رنگ تا ۳۰ دقیقه به کاسه توالت تراوش کرد، نشتی وجود دارد که باید بلافاصله تعمیر شود.
9. جلوگیری از چکه کردن شیر آب و سردوش ها
چکه کردن و بسته نشدن کامل شیر آب، می تواند تلفات بسیار زیاد آب را در پی داشته باشد. می توان میزان آب تلف شده در یک دوره زمانی را با قراردادن یک سطل در زیر شیرآب معیوب اندازه گیری کرد.
10. از کنتور آب برای چک کردن نشتی‌های پنهان آب استفاده کنید
کنتور آب خانه را بخوانید، دو ساعت از آب استفاده نکرده و دوباره عدد آن را بخوانید. اگر عدد یکسان نباشد حتماً نشتی در خانه وجود دارد.
11. صرفه جویی در خانه اقتصاد خانواده - انبساط
در منازلی که صرفه جویی در خانه اقتصاد خانواده - انبساط سیستم شوفاژ آن ها در پشت بام قرار دارد باید سعی شود با تنظیم زنگ ساعت از پرشدن و سر رفتن صرفه جویی در خانه اقتصاد خانواده و اتلاف آب جلوگیری کرد.
12. استفاده چند باره از آب
اگر در خانه باغچه دارید می توان هنگام شست و شو و تمیز کردن سبزی و میوه ها از آب مصرف شده برای آبیاری باغچه استفاده کرد. حتی آب حاصل از شست و شوی برنج برای آبیاری گلدان ها مناسب است.
13. آبیاری گل و گیاه
آبیاری مناسب گلدان ها علاوه بر رفع نیاز آبی و سلامت گیاه در صرفه جویی آب نیز موثر است. آبیاری بی دلیل و غیر ضروری باغچه ها و درختانی که به آب کم نیاز دارند، نه تنها خاک را از مواد غنی غذایی تخلیه می کند بلکه سبب روییدن علف های هرز و جذب آب توسط آن ها می شود. یکی از راه های صرفه جویی استفاده از سیستم های چکه ای و قطره ای است که مصرف آب را تا ٥٠ درصد کاهش می دهد.
14. گیاهان مقاوم در برابر بی آبی در باغچه حیاط بکارید
بسیاری از گل‌ها و گیاهان به آب بسیار کمتری نیاز دارند تا شادابی و طراوت خود را حفظ کنند. سعی کنید گیاهان خاص منطقه خودتان را در باغچه بکارید زیرا آب بسیار کمتری نیاز دارند و نسبت به بیماری‌های منطقه‌ای گیاهان مقاوم‌تر هستند. همچنین دقت کنید که گیاهان با میزان نیاز به آب یکسان را به صورت گروه‌بندی شده در باغچه بکارید.
15. یک لایه کود دور درخت‌ها و گیاهان بریزید
کود تبخیر آب را کندتر خواهد کرد و به رشد گیاهان کمک می‌کند. افزودن 5 تا 7 سانت کود طبیعی به باغچه توانایی خاک برای حفظ آب خود را افزایش می‌دهد.
16. کف حیاط را آب ندهید
شلنگ را طوری تنظیم کنید که به گل‌ها و گیاهان آب بخورد نه کف حیاط.
17. فقط در مواقع لزوم به باغچه آب بدهید
یک راه خوب برای اینکه بفهمید باغچه‌تان به آبیاری نیاز دارد یا نه این است که پایتان را روی چمن‌های کف باغچه بگذارید، اگر با قدم برداشتن شما علف‌ها به سمت بالا برگردند، یعنی نیازی به آبپاشی ندارند. اگر صاف بمانند یعنی باغچه آماده آبیاری است. بلندتر نگه داشتن چمن‌های کف باغچه همچنین حفظ آب پای گیاهان را افزایش می‌دهد. بیشتر باغچه‌ها فقط به یکبار در هفته آبیاری نیاز دارند. در فصل‌های خشک می‌توانید آبیاری باغچه را به کل متوقف کنید و باغچه خشک و قهوه‌ای خواهد شد. با آمدن هوای خنک‌تر شبنم صبحگاهی و باران باغچه را دوباره به حالت طبیعی خودش برمی‌گرداند. شاید این باعث شود در تابستان باغچه‌تان خشک باشد اما آب بسیار زیادی را صرفه‌جویی خواهد کرد.
18. باغچه را عمیق آبیاری کنید
آب دادن به باغچه را به اندازه‌ای انجام دهید که آب به خوبی به ریشه گیاه نفوذ کند. آبپاشی سطحی هم سریع تبخیر می‌شود و هم فایده چندانی برای ریشه گیاه نخواهد داشت. برای اینکه بفهمید تا چه اندازه باید آب را پای یک گیاه بگیرید، یک قوطی کنسرو خالی کنار آن بگذارید، وقتی قوطی پُر شد، آبپاشی شما کافی است.
19. آبیاری باغچه را در ساعات اولیه روز انجام دهید
آبیاری گیاهان در اول صبح بسیار بهتر از شب است زیرا از رشد قارچ‌ها جلوگیری می‌کند. همچنین آبیاری در صبح زود و اواخر شب تبخیر شدن آب پای گیاهان را نیز کاهش می‌دهد. از آب دادن به گیاهان در هوای پُر باد خودداری کنید زیرا باد تبخیر آب را افزایش می‌دهد.
20. از سیستم‌های آبیاری کارآمد برای آب دادن به گل‌ها و گیاهان استفاده کنید و به آنها کود طبیعی بدهید
اضافه کردن کودهای طبیعی به خاک باغچه به جذب و حفظ آب کمک می‌کند. روی قسمت‌هایی از باغچه که به تازگی گل و گیاه کاشته‌اید، کود طبیعی بریزید.
بااستفاده از راهکارهای زیر می‌توانید تا حد زیادی برای آبیاری باغچه در مصرف آب صرفه‌جویی کنید:
- نصب شلنگ‌های جذب کننده
- نصب سیستم‌های جمع‌آوری آب باران
- نصب سیستم آبیاری بارانی
از آب دادن بیش از حد به گل‌ها و گیاهان خودداری کنید زیرا هم موجب از بین بردن سلامت گیاه و هم زرد شدن برگ‌های آنها می‌شود. برای آبیاری دستی، از سرشلنگ‌های اسپری‌کننده استفاده کنید.
21. شستن اتومبیل
نخست پیشنهاد می شود که شست وشوی ماشین در بیرون از منزل و در کارگاه های مخصوص این کار انجام داده شود.
اگر به هر دلیل این کار در خانه صورت می پذیرد باید از رها کردن شیلنگ باز آب خودداری شود. بهتر است شستن اتومبیل با حداقل آب در حجم یک یا دو سطل آب انجام شود. این روش تا 500 لیتر در مصرف آب صرفه‌جویی خواهد کرد. یک ایده بهتر می‌تواند استفاده از دستگاه‌های شستشوی اتومبیل بدون آب باشد که شرکت‌های بسیاری عرضه می‌کنند.در این مواقع به یاد داشته باشیم روزانه هزاران انسان در اثر کمبود آب جان خود را از دست می دهند.
22. برای تمیز کردن حیاط و پارکینگ از جارو استفاده کنید نه شلنگ
پرهیز از استفاده از آب برای زباله زدایی و نظافت، برای تمیز کردن کف حیاط و یا پله های آپارتمان، جارو و سایر وسایل تمیزکننده ها، جایگزین شیلنگ آب شود. میزان هدر رفتن آب برای چنین مصارفی را می توان با یادداشت کردن شماره کنتور آب قبل و بعد از شست وشو، اندازه گیری کرد.
23. استخرهای خانگی
وجود حوض آب نما و یا استخرهای خصوصی در جاهای گرم که تبخیر سطحی آن ها بیشتر از ١٥٠٠ میلی متر در سال است مقرون به صرفه نیست. باید حتی الامکان از استخرهای مراکز ورزشی و عمومی استفاده کرد و از احداث آن ها در منازل امتناع ورزید. حتی میزان تبخیر آب توسط کتری و یا سماور و یا ظروف دیگر در روی اجاق گاز هرچند به ظاهر قابل توجه به نظر نمی آید، مورد توجه قرارگیرد.
24. کنترل افراد وسواسی در مصارف غیر ضروری
خیلی دردناک است که شاهد افرادی باشیم که به دلیل وسواس، آب پر ارزش را به فاضلاب ها سرازیر می کنند. آن ها باید به یاد آورند، افراد تشنه ای هستند که به کمتر از همان آب هدر رفته نیازمندند.
25. استفاده از آب باران
در منازل شهری و یا روستایی می توان ناودان ها را طوری تعبیه کرد که آب باران به باغچه ها هدایت شود. در یکی از شهرهای شمالی صاحبان بسیاری از خانه ها آب انباری برای جمع آوری آب باران تعبیه کرده اند و در مواقع قطع آب برای شست و شو و آبیاری از آن آب استفاده می کنند.
26. تلفات خارج از کنترل
از موارد دیگر هدر رفتن آب می توان به نشت آب از لوله های فرسوده کف حیاط، اینچ شوفاژها یا چکه کردن مداوم کولر در پشت بام، اشاره کرد.
27. صرفه جویی در ایام سفر
افراد خانواده موظف اند در طول سفر موارد بالا را رعایت کنند تا ساکنان شهرها به خصوص شهرهای زیارتی مانند مشهد که هر ساله بالغ بر ١٤ میلیون زائر دارد با کم آبی و جیره بندی ناخواسته مواجه نشوند.
28. جلوگیری از آب بازی کودکان در منازل
سالانه حدود ١٦ میلیون کودک زیر ٥ سال به سبب کمبود آب آشامیدنی سالم جان خود را از دست می دهند، بازی کردن کودکان در منازل در ساعت های متمادی از طریق رها کردن آب، نوعی بی اعتنایی، (حتی نیاز به آب آشامیدنی) به آینده همین کودکان است. سعی کنید از خریدن اسباب بازی‌هایی که باعث مصرف آب می‌شوند خودداری کنید
29. از توالت بعنوان زیرسیگاری یا سطل زباله استفاده نکنید
هر بار که بخاطر دور ریختن ته سیگار یا دستمال کاغذی یا زباله‌هایی مثل این سیفون توالت را می‌زنید، 20 تا 25 لیتر آب هدر خواهد رفت.
30. اطمینان از بسته بودن شیر آب در زمان جیره بندی و قطع آب
در چنین مواقعی اگر قصد ترک منزل را داشته باشیم باید شیر آب ها را کنترل کرد و از بسته بودن آن مطمئن شد، تا هم از بروز خطرات ناشی از باز بودن شیر آب و هم از هدر رفتن آب جلوگیری شود. محدود بودن منابع آب و شدت گرفتن روند شهرنشینی، مصرف بی رویه و بدون صرفه جویی در محدوده شهر، همان طور که قبلا نیز اشاره شد، سفره آب زیر زمینی را آلوده می کند و باعث خرابی کیفیت آب، و ایجاد فاضلاب های میکروبی خواهد شد، و نیز بیماری های علاج ناپذیر را در پی دارد. برای حفظ زندگی سالم، حفاظت از آب سالم و تولید نکردن بی رویه فاضلاب شهری، به عهده ماست. در صورت صرفه جویی آب، متقاضیان آب نیز کاهش می یابند، مصرف کمتر و آب بیشتری در نهرها و رودخانه ها برای مسکن، تفریح و خلق مجدد حیات وحش باقی می ماند. مشارکت و همکاری زنان در مقابله با بی آبی و بسیج شهروندان در امر صرفه جویی آب می تواند نقش اثرگذاری داشته باشد و گامی موثر در این زمینه باشد.
نکته : ترغیب به صرفه جویی خانواده های بی اعتنا به این کار، و در اختیار گذاشتن اطلاعات ارزشمند درباره حفظ و صرفه جویی از آب بسیار حائز اهمیت است، در چنین صورتی، علاوه بر آن که افزایش سطح ارائه خدمات شهری بیشتر می شود و با قطع و جیره بندی آب نیز مواجه نخواهیم بود، کیفیت و تامین آب گوارا نیز میسر خواهد شد. هدف ما در زمینه حفاظت از این ثروت طبیعی و نگه داری از آن برای آینده فرزندانمان باید جدی تلقی شود، و در حال حاضر نیز کمک به مناطق محروم و کم درآمد که به طور مستمر از آب محروم می باشند نیز حائز اهمیت است، اگر در برنامه دولت سیاست انتقال صنایع از شهرهای بزرگ به مناطق محروم اجرا شود سبب خواهد شد تا با افزایش اعتبار، محرومیت زدایی بیشتر و بهتر انجام گیرد.
